Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    ~de

    Dit is slechts 1 definitie voor "~de ." Bekijk alle definities.

    ~de
    (vaste suffix)

    ~de wordt aan de stam van het werkwoord gehecht, waarbij de tweede persoon enkelvoud en meervoud “gij” of “gijlie” onderwerp is. “gij” of “gijlie” kan daarbij wegvallen. Hierbij treedt dikwijls gelijkmaking (assimilatie) op.

    Typisch voor het Brabants in de ruime zin van het woord (prov. Antwerpen en Brabant en aanliggende gebieden).

    zie ook ~te

    - Komde gij ook? Komde ook?
    - Hadde gij wel geld bij? Hadde wel geld bij?
    - Hebde gij dat gedaan? (zonder assimilatie)
    - Hedde gij dat meegebracht? (assimilatie van hebde)
    - Seg manne komde gijlie ook?
    - Hedde allemaal uwe regenfrak meegebracht?
    - Vanwaar zijde/zedde gij/gijlie? Zijde/zedde ook van de Kempen?
    - Wat doede gij/gelle daarmee? Doede mee met dat gezelschapsspelleke?

    - Als de auto begint te sputteren, meer gas geven, anders valde stil.
    - Supergoe van u! Dat hebde gij /gelle heel goed gedaan.
    - Dat doede goed, maar niet goed genoeg.
    - Als ge aan ’t rondpunt komt, rijde drekt rechts.

    5 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Marcus en laatst gewijzigd door nthn (01 jun 2019 13:35)

    Thumbs_up
    95

    Reacties

    ik heb “provincie Antwerpen” aangeduid want ons systeem is gekoppeld aan de administratieve verdeling, -de als suffix in de tweede persoon is algemeen Brabants, ook in Nederland, uiteraard in Vlaams-Brabant en in de grensgebieden met Oost-Vlaanderen en Limburg. Ik heb het persoonlijk voorzetsel in het meervoud “gijlie” genoemd maar dat kan natuurlijk ook “golle”, “gelle” of een andere uitspraakvariant zijn.

    Toegevoegd door Marcus op 15 feb 2017 16:55

    Ik heb het aangepast naar GV, want het wordt ook in ‘t algemeen Vlaams gebruikt. In ’t West-Vlaams is het systeem trouwens praktisch hetzelfde, maar in plaats van dat de d/t van het werkwoord de g van ’ge’ vervangt, is het de j van ‘je’ die de t/d van het werkwoord vervangt. Bv.:
    - Zijt ge gij der al? → Zijde gij der al? → Zijde der al? (AV)
    - Zijt je gij der al? → Zijje gij der al? → Zijje der al?

    Toegevoegd door nthn op 01 jun 2019 14:01

    De tweede voorbeeldreeks is dus West-Vlaams.

    Toegevoegd door nthn op 01 jun 2019 14:01

    Ik heb ooit ergens gelezen dat die ‘de’ het oudere ‘du’ vervangt. Nog ouder was thu.
    Misschien gebruikten de West-Vlamingen die thu niet?
    In ieder geval -de en -te volgen de regel van ’t kofschip (in Antwerpen, waarschijnlijk ook elders in Brabant).
    bv. Kende gij de Paul?
    Wette wa? We zullen lotjentrek doen!

    Toegevoegd door de Bon op 02 jun 2019 14:41

    Mij lijkt dat ook mogelijk*, maar ik heb ook al weten beweren dat het achtervoegsel gewoon toevallig dezelfde vorm heeft, maar eigenlijk pas gevormd is toen dat ‘du’ al de pist in was. Welk van de twee mogelijkheden klopt? Als Walter hier was, zou iemand het misschien kunnen zeggen.

    Mijn voorbeeld hierboven klopt bij nader inzien wel niet volledig, want delen van het West-Vlaams, voornamelijk de zuidoostelijke, kennen eigenlijk wel iets dat nog op ‘thu’ gelijkt, maar ik kan niet zeggen of het een restant is dan wel hetzelfde fenomeen als hier. Een aanzienlijk deel van de sprekers zegt in die clitische vormen niet -je, maar -dje (uitgesproken zoals de Servokroatische đ, een zachte ‘dzj’), bijvoorbeeld:
    Wuk peizdje?”
    De hamvraag is nu of dat wat dat daar staat te lezen valt als:
    “Wuk peist je?”
    dan wel
    “Wuk peis(t) dje?”
    Ik vermoed eigenlijk dat niemand met zekerheid het een dan wel het ander kan bevestigen of uitsluiten, en dat het voornamelijk gaat afhangen van hoezeer men wilt hankeren naar de goede oude tijd (1500 jaar geleden).
    Ter volledigheid is in de link hieronder op bladzijde 211 (ofte 3) een tabel van de West-Vlaamse voornaamwoorden te vinden (ik heb hem ingekort want anders verslindt het VW weer al die underscores):
    https://is.gd/2TvhCB

    Toegevoegd door nthn op 02 jun 2019 17:17

    Voeg een reactie toe

    Ingelogde gebruikers kunnen reacties aan deze definitie toevoegen.

    Log in

    Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

    Uw gebruikersnaam
    Uw geheime paswoord

    Hulp gezocht!
    Wil je graag meebouwen aan de taalatlas van de Nederlandse taal?
    Taalverhalen zoekt nieuwe vaste correspondenten voor haar mini taalonderzoekjes.

    Leer je Nederlands?
    NedBox.be is een gratis website om op een leuke manier Nederlands te oefenen, via tv-fragmenten en krantenartikels.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.