Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    dat

    Dit is slechts 1 definitie voor "dat." Bekijk alle definities.

    dat

    waar(-), als onderdeel van een betrekkelijke bijzin die een locatie of richting uitdrukt

    ook in Oost-Vlaanderen

    In het Nederlands kan men, wanneer men tijd aanduidt, zowel “de dag waarop” als “de dag dat” zeggen. In het West- en Oost-Vlaams komen locatie- of richtingsverwijzingen hier nog bij, “het huis waarin dat …” wordt zo “het huis dat … in …”.

    Het Zwitserduits kent hiervan een analoog in het alomtegenwoordige woord ‘wo’ ((niet) toevallig betekent dit ook ‘waar’).

    Het huis da we als kind in hebben gewoond, hebben ze nu afgebroken voor der nen building neer te zetten. (het huis waarin dat we …)

    Tenerife? Dat is die plek da we naar op reis zijn geweest. (die plek waarnaar / naar waar we …)

    Kijk, da’s de vlieger da we mee naar Tenerife gaan gaan vliegen. (de vlieger waarmee we …)

    > andere betekenis van dat

    10 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door nthn en laatst gewijzigd door nthn (12 apr 2019 14:20)

    Thumbs_up
    48

    Reacties

    De definitie is nog niet volledig juist, het is niet beperkt tot locatie of richting, zie de derde voorbeeldzin, maar ik kom niet direct op wat dat der dan wel nog allemaal bij moet. Hulp is welkom!

    Zie ook de Taalunie voor ‘dat’ mbt tijd in het Nederlands: https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1355

    Toegevoegd door nthn op 27 mrt 2019 13:10

    Antwerpen kan helaas geen hulp bieden. Wij zetten overal ‘waar’ voor:
    het huis waar da we als kind hebben gewoond …
    die plek waar da we naar op reis zijn geweest …
    de vlieger waar da we mee …

    Toegevoegd door de Bon op 28 mrt 2019 12:34

    Weeral! En ik had het juist toegevoegd omdat ik het eergisteren door Brabanders (misschien waren het Brusselaars of Vlaams-Brabanders en geen Antwerpenaren, zo bijzonder goed kan ik die accenten niet onderscheiden) op den tellevies had horen zeggen… Ik denk dat de zin was “g’hebt de sleutel van een huis da ge nie in wilt wonen”.

    Als ik een ruwe schatting moet doen denk ik dat in West- en Oost-Vlaanderen het droppen van ‘waar’ één op de drie keer gebeurt, maar het is iets dat (awel awel) ik in feite niet op let.

    Toegevoegd door nthn op 28 mrt 2019 15:36

    In welk programma was het? Misschien is het nog te beluisteren.

    Toegevoegd door de Bon op 28 mrt 2019 16:04

    Het was denk ik een voorstukske van ‘Blind gekocht’, maar ik vind het niet terug op de site van Vier, en de aflevering waarin ze dat zeggen moet denk ik nog komen. Als ik het nog eens zie ga ik er op letten.

    Toegevoegd door nthn op 28 mrt 2019 17:15

    Ah, eindelijk, het stuk in kwestie is hier te zien, rond 47m53s:

    https://www.vier.be/video/blind-gekocht/blind-gekocht-seizoen-1/blind-gekocht-s1-aflevering-3-10042019

    De man in kwestie is dus van Londerzeel. Ik moet wel zeggen dat zowel hij als zij een aantal grammaticaal nogal vreemde dingen hebben gezegd, dus misschien is die “een huis da ge nie in wilt wonen” ook een van die rariteiten en niet per se de ‘da’ van dit lemma.

    Toegevoegd door nthn op 10 apr 2019 21:58

    De man heeft inderdaad geen Antwerpse tongval.

    De zin was misschien een mix van: ‘de sleutel van een huis da ge eigenlijk niet wilt’ en ‘de sleutel van een huis da ge eigenlijk niet wilt bewonen’…

    Tof programma wel.

    Bedankt voor het opzoeken!

    Toegevoegd door de Bon op 11 apr 2019 11:43

    Dat kan ook goed zijn. Ik pas het lemma bij deze aan naar West-/Oost-Vlaanderen. Moest er iemand uit een andere provincie die ‘dat’ toch ook zo gebruikt dit lezen, laat het dan zeker weten.

    Toegevoegd door nthn op 12 apr 2019 14:19

    de Bon, in de reacties op watte, wadde, datte, dadde schrijft Marcus het volgende: “daziet wadak nie weet waddak er van moet denken”

    Volgens mij kunt ge die eerste ‘wadak’ inkorten tot ‘dak’ (als in ‘da ik’), en dan denk ik dat dat een voorbeeld van dit lemma is.

    Toegevoegd door nthn op 04 mei 2019 16:15

    Tja, misschien wel. De zin van Marcus klinkt niet echt verkeerd, maar ik zou het zo niet zeggen. Denk ik, want intussen heb ik de zin zo dikwijls uitgesproken dat ik het niet meer en weet. Dat komt ervan :)
    Beter Antwerps is volgens mij: daziet wor dak ni van weet wa dak er moet van denken.

    Toegevoegd door de Bon op 04 mei 2019 19:35

    Voeg een reactie toe

    Ingelogde gebruikers kunnen reacties aan deze definitie toevoegen.

    Log in

    Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

    Uw gebruikersnaam
    Uw geheime paswoord

    Hulp gezocht!
    Wil je graag meebouwen aan de taalatlas van de Nederlandse taal?
    Taalverhalen zoekt nieuwe vaste correspondenten voor haar mini taalonderzoekjes.

    Leer je Nederlands?
    NedBox.be is een gratis website om op een leuke manier Nederlands te oefenen, via tv-fragmenten en krantenartikels.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.