Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    wagen, het spel zit op de ~

    Dit is slechts 1 definitie voor "wagen, het spel zit op de ~." Bekijk alle definities.

    wagen, het spel zit op de ~
    (uitdr.)

    ’t is begonnen
    uitdrukking in de zin van: nu ga je nog wat zien, nu gaat er wat gebeuren, iets ernstigs, iets spectaculairs, …

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: bij wagen:
    In enkele zegswijzen die refereeren aan de voorstellingen die door de rederijkers op wagens gebracht werden. ‘Nu is of hebben we het spel op den wagen’ e.d. Nu zijn de poppen aan het dansen; ook wel: de zaak is in gang gezet, het werk is begonnen.

    Van Dale gedrukte editie 2005
    (Belg. Nederlands, niet algemeen) het spel is of zit op de wagen, daar heb je de poppen aan het dansen.

    Van Dale 2016:
    uitdrukking; vaak sport ‘het spel is of zit op de wa­gen’
    het ge­vecht is aan de gang, de strijd is vol­op ont­brand

    etymologiebank: M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: Het spel is op de wagen, wieleruitdrukking voor ‘de strijd kan beginnen’. Oorspronkelijk een Zuid-Nederlandse uitdrukking, nu ook in Nederlandse sportkringen ingeburgerd.

    ’t Spel zit op de wagen, ze hebben hem gepakt met zwartwerk.

    Toen de oorlog in Irak uitbrak, zat het spel oep de waogel.

    Verbouwingen: ’t spel zit op de wagen
    We hebben een plan! Allez, ’t is te zeggen, we zijn er aan begonnen! Vanavond samengezeten met architect en aannemer-binnenhuis-dink-mens, en het voorlopige meesterplan is het volgende… (blog)

    Vlak daarvoor speelde De Decker twee processen—verbaal door aan de pers en het spel zat op de wagen. (Het goddelijke monster – Tom Lanoye)

    Brakel, O.-Vl.:
    het spel zit aan de wagen: ’t zit ter bovenarms op
    het spel zit op de wagen: ’t es gènk

    Met het participatieproject ‘Het spel zit op de wagen’ blaast Sjarabang de verloren traditie van het wagenspel nieuw leven in. Acteurs met en zonder beperking werken samen aan een straattheatervoorstelling op en rond een oude kar. (demos.be)

    8 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door jiet en laatst gewijzigd door de Bon (18 dec 2016 20:38)
    Dit woord was woord van de dag op 06 dec 2016

    Thumbs_up
    381

    Reacties

    het spel is/zit op de wagen

    In Van Dale 2015 wordt de uitdrukking ‘het spel is of zit op de wa­gen’ niet als BE beschouwd. Van Dale omschrijft de uitdrukking als: “vaak sport: het ge­vecht is aan de gang, de strijd is vol­op ont­brand”

    Toegevoegd door Lina Waterplas op 20 jul 2016 23:45

    Dat klopt, Lina. Maar misschien toch een onderscheid in het gebruik van het werkwoord. Google2016:

    “spel is op de wagen” .BE (>3.100) ; .NL (>4.800)
    “spel zit op de wagen” .BE (>570) ; .NL (>410)

    Verhoudingsgewijs komt “zit” dus meer in VL voor. Maar heel overtuigend is het inderdaad niet. Ik zet het tot nader order op SN.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 21 jul 2016 11:55

    Ik heb deze uitdrukking in NL nog nooit gehoord.

    Toegevoegd door LeGrognard op 21 jul 2016 22:07

    Dan toch nog eens verder gegraven en dit gevonden:

    spel: het — is op de wagen, wieleruitdrukking voor ‘de strijd kan beginnen’. Oorspronkelijk een Zuid-Nederlandse uitdrukking, nu ook in Nederlandse sportkringen ingeburgerd. (etymologiebank.nl)

    Wat leren we hieruit:
    1) Dat het inderdaad van VL oorsprong is, en dat de label dus op algemeen VL mag.
    2) VD2016 online geeft enkel de N-NL engere betekenis (m.b.t. strijd in de sport) die ze van de ruimere VL betekenis (‘het beginnen’ ‘het is begonnen’ waarbij het = spektakel, ruzie, strijd, …)

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 22 jul 2016 09:31

    Ik ben andersom gaan zoeken: is het niet een verouderde AN-uitdrukking die in NL verdwenen is en in VL is blijven hangen? Ik vond in NL alleen resultaten bij de sport en in de mooischrijverij. Knap gevonden GG.

    NL heeft genoeg andere uitdrukkingen: nu zijn de poppen aan het dansen, nu is de beer los, het feest kan beginnen.
    De VL zijn gerechtigd die ook te gebruiken ;)

    Toegevoegd door LeGrognard op 22 jul 2016 09:49

    nu zijn de poppen aan het dansen, het feest kan beginnen kennen we in VL ook. Nu is de beer los ken ik niet.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 22 jul 2016 11:08

    Ik heb de indruk dat ‘zitten’ in Nederland inderdaad minder vaak wordt gebruikt, maar ook in De Groene Amsterdammer en Trouw vind je ‘het spel is/was op de wagen’ niet alleen als sportterm. “Zie bv het artikel “In Den Haag. Het spel is op de wagen” van Aukje Van Roessel” https://www.groene.nl/artikel/het-spel-is-op-de-wagen

    Toegevoegd door Lina Waterplas op 14 okt 2016 01:20

    Of het nu ‘is’ of ‘zit’ op de wagen heeft minder belang, denk ik.
    De uitdrukking is, zoals LeGrognard zei, een oude AN uitdrukking, verouderd in Nederland, maar bewaard in Vlaamse en misschien ook Nederlandse dialecten. In Antwerpen heb ik ze vroeger nooit gehoord, het is eerder West-Vlaams.
    Zoals meerdere woorden en uitdrukkingen is ze via de sport opnieuw in Nederland beland. In Van Dale 2005 stond ze nog gelabeld als Belgisch-Nederlands.

    Hier geeft Tuinman de oorsprong van de uitdrukking:
    “Daar is ’t spel nu op den wagen. Dat wil zeggen, ’t werk gaat nu aan. De oude Redenrijkers plagten hunne batementspelen op wagens om te voeren: ’t geen al van aalouder afkomst is. De Grieken en Romeinen plagten ouwelings in hunne blyspelen op zulke omgevoerde tooneelwagens de gebreken en misbedrijven van bekende persoonen zeer naakt en opentlijk, zelf met melding der naamen, tot schimp en lach der kijkers voor te stellen. Hier in vond het volk groot behagen; en die dus tot een spel op den wagen quam, wierd lelijk als aan de kaak gezet, en geraakte op de tong van yder.” (uit: De oorsprong en uitlegging van dagelijks gebruikte Nederduitsche spreekwoorden, opgeheldert tot grondig verstand der vaderlandsche moedertaal (1726) Carolus Tuinman)

    Toegevoegd door de Bon op 15 okt 2016 14:09

    Voeg een reactie toe

    Ingelogde gebruikers kunnen reacties aan deze definitie toevoegen.

    Log in

    Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

    Uw gebruikersnaam
    Uw geheime paswoord

    Leer je Nederlands?
    NedBox.be is een gratis website om op een leuke manier Nederlands te oefenen, via tv-fragmenten en krantenartikels.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.