Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    Hollandismen in Vlaanderen

    Dit is slechts 1 definitie voor "Hollandismen in Vlaanderen." Bekijk alle definities.

    Hollandismen in Vlaanderen
    (verzamellemma)

    Hollandisme: “Nederlands-Nederlands van karakter zijn en buiten Nederland onbekend, ongebruikelijk of stilistisch zwaar gemarkeerd zijn. Tegenhangers zijn belgicismen en surinamismen. Voorbeeld: ‘hartstikke’ is in Nederland een gebruikelijk bijwoord, maar in Vlaanderen niet. Het wordt daar als hollandisme beschouwd.” (Wikipedia)

    We verzamelen voorbeelden van pers, media en schrijvers die voor een Vlaams publiek Nederlands-Nederlandse alternatieven gebruiken, zelfs daar waar Standaard Vlaamse (standaardtaal in België) of gewoon door Vlamingen gebruikte Standaard Nederlandse alternatieven voorhanden zijn.

    Voorbeelden alfabetisch gesorteerd op de NL-NL term of uitdrukking

    banjeren: ‘De hele dag als een zombie door het huis gebanjerd…’ Van Dale online ‘banjeren’: NL. (Mark Coenen in De Morgen)

    fruithapje: DS2015, ‘Hoe Vlaams mag uw Nederlands zijn’, geeft als verklaring voor het VL fruitpap het NL-NL ‘fruithapje’. Dat is zoals Van Dale vroeger het VL schepen verklaarde met het NL-NL wethouder. (google2019: 73 hits in .BE voor ‘fruithapje’, de meeste reclame van Kruidvat en Albert Heijn)

    kat, voor de ~ zijn kont: “Zomaar voor de kat zijn kont wat gaan trappen doen wij niet meer.” (Column Mark Coenen in De Morgen): 1) de uitdrukking is typisch NL (google2020: 5 in .BE) 2) in VL zou het dan toch ‘voor de kat haar kont’ zijn.

    loszingen, zich loszingen van iets (NL-NL) voor loskomen van iets, zich onafhankelijk opstellen tegenover iets
    “Johan is losgezongen van de krabbenmand die partijpolitiek is.” (H. Camps – De Morgen)
    Het is een stuk over de John Crombez van de sp.a in een Vlaamse kwaliteitskrant voor een Vlaams lezerspubliek. Camps forceert zelfs het woord paljas om de Vlaamse context te benadrukken, maar kan dus toch niet nalaten het NL-NL te cultiveren.

    mannelijk geslacht: Hij (NL) voor zij (VL): “No way. Dit kon mijn kat toch niet zijn. Maar hij was het wel!” (vrt.be)
    Ook al is de titel vertaald uit het Engels, de kat is in VL nog altijd vrouwelijk. Dus zeker voor de Vlaamse Radio en Televisie.

    misstand (NL-NL) voor mistoestand (standaardtaal in België)
    “Zo wijst hij op William Binney, cryptoanalist bij de NSA, die misstanden aan het licht bracht.” (demorgen.be)
    vrttaal.net: mistoestand: Standaardtaal in België; Algemeen Nederlands is: wantoestand; In Nederlands-Nederlands komt ook misstand voor. In België wordt die term nauwelijks gebruikt.

    mobieltje (NL-NL) voor GSM (VL): … zwarte jeans, gympies, rugzakje, dikke sjaal, haar in een knot, mobieltje in de aanslag. (De Morgen – Danny Ilegems)

    pinnen (NL-NL) voor betalen met bancontact, betalen met de kaart (kaart, met de ~ betalen) (VL). De labels zijn ondertussen wat achterhaald, o.a. door de ijver van de media:
    In 2000 schrijft De Standaard: “Wat bedoelt een Nederlander met pinnen? In Vlaanderen haal je met je bankkaart geld uit de muur. In Nederland noemt men dat pinnen.”
    In 2011 schrijven ze: “Cash betalen bij de bakker is passé, maar misschien geldt dat binnenkort ook voor pinnen met de beta (van proton – GG).”

    reuring (NL-NL) voor beroering, ophef
    “De klimaatmeisjes zorgen nog voor enige maatschappelijke reuring, maar een echte beweging is het nog niet.” (H. Camps – De Morgen)
    Gratis Van Dale online: reu·ring (de; v) (Nederland):
    1 gezellige drukte
    2 beroering, ophef: wel van een beetje reuring houden

    Sidonia (NL) versus Sidonie (VL): “Lambik, van nu af spreken wij beschaafd Nederlands en daarom wil ik voortaan Sidonia heten” Suske&Wiske (De nerveuze Nerviërs, p. 2) (Suske en Wiske)

    zwager (NL-NL) voor schoonbroer (VL)
    Het directe bevel tot de moordpartijen kregen ze van Protais Zigiranyirazo, de zwager van de Rwandese ex-president Juvénal Habyarimana (demorgen.be)
    gratis Van Dale online: zwa·ger (de; m; meervoud: zwagers) (voornamelijk Nederland)

    20 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (30 apr 2020 13:33)

    Thumbs_up
    39

    Reacties

    Een van de opvallendste in Vlaamse media en literatuur is altijd ‘schoon’ (in de betekenis ‘proper’), en daarbij ‘schoonmaken’, ‘operatie schone handen’, enz. Niemand zegt dat, stopt nu toch ne keer met dat te schrijven! Ik citeer de Taalunie:

    “Ja, proper in de betekenis ‘rein, niet vuil’ is standaardtaal in België. Standaardtaal in het hele taalgebied is een schone zakdoek, maar dat is minder gebruikelijk in België dan in Nederland.”

    (De bijkomende bemerking hierbij is natuurlijk: als ‘schoon’ in de betekenis ‘proper’ minder gebruikelijk is in België dan in Nederland, en ‘proper’ standaardtaal in België is voor de Hollandse verbastering van ‘schoon’, hoe kan die verbastering dan überhaupt ‘standaardtaal in het hele taalgebied’ zijn?)

    Kinderboeken (vooral die voor de jongsten) staan ook boordevol hollandismen, ondanks het feit dat zeer veel kinderboeken eigenlijk door Vlaamse auteurs worden geschreven. Het voorbeeldje over ‘poepen’ onder de link ‘Info’ hierbovenaan is nog altijd treffend actueel.

    Toegevoegd door nthn op 28 sep 2019 23:11

    Ik heb de titel van het lemma veranderd want Hollandismen in Vlaanderen is exact wat er bedoeld wordt.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 29 sep 2019 10:20

    In reklam op tv voor Knack zegt de stem “Hoe meer je weet over de wereld, hoe groter die wordt.”.

    Die? Ge zegt daar toch ‘ze’? Idem voor reklam van Coolblue (denk ik), daar zeggen ze ook iets in de stijl van “Onze medewerkers installeren je wasmachine bij jaaw en gaan pas weg als die volledig werkt.”. Hollanders gebruiken die die-voornaamwoorden uitbundig omdat ze (de vnw’en) niet geslachtelijk gemarkeerd zijn en ze (de Hollanders) dus geen rekening moeten houden met het geslacht, maar hier, en bij uitstek in die zinnen, komt dat in mijn oren bijzonder ongrammaticaal over.

    Toegevoegd door nthn op 05 okt 2019 22:15

    De op de moment van schrijven laatste nieuwe Suske en Wiske noemt “Het lekkere lab”. Omdat Suske en Wiske, nochtans oer-Vlaamse creaties van de hand van een vermaledijde Antwerpenaar, ook in Holland moeten verkopen, krijgt de titel het gemarkeerd ‘lab’. Vandersteen draait hem om in zijn graf.

    De Taalunie verkondigt, zoals altijd, andermaal gezever van de bovenste plank: “Lab is standaardtaal in het hele taalgebied. Labo is standaardtaal in België.” → Dat is gelijk dat de Britten zouden zeggen dat hun woord voor koffer, ‘boot’, ‘sjtandaerjdtael in het heejle taelchebiet’ is, en ‘trunk’ standaardtaal in Amerika zou zijn. Jama, zo werkt het niet he.

    Interessant is ook deze link hier:
    http://taalschrift.org/editie/74/zijn-suske-en-wiske-nu-vlamingen-nederlanders
    En meer in het bijzonder de woordkeuze in volgend citaat:
    “De poppenserie was voor de Nederlandse markt gemaakt met Nederlandse stemmenacteurs. Maar ook de Vlamingen slikten het als koek.”

    Moet er nog zand zijn?

    Toegevoegd door nthn op 11 okt 2019 21:09

    “Haar schreeuw na sprintwinst op de 100 meter in Londen is tot lang na dato de wereld overgegaan.” schrijft de Vlaming Camps in de Vlaamse gazet De Morgen over de betreurde Vlaamse Wielemie. Overgegaan? Rondgegaan zeggen wij toch?
    Maar niet in NL, daar vindt ge titels als:
    Schöne-goal in Klassieker gaat wereld ove (voetbalprimeur.nl)
    De verhalen uit de Alexanderromans zijn de wereld overgegaan, in vele verschijningsvormen.(nrc.nl)
    Later zijn we samen de wereld overgegaan, met weinig spullen en veel nieuwsgierigheid. (verrestreken.nl)

    Enfin, ik zet het hier bij de reacties, want anders staat het lemma subiet vol Campsjinees.

    En denkt nu niet dat Camps dat per ongeluk doet omdat hij veel Hollandse gazetten leest. Nee, hij cultiveert dat en wil de Vlaming Nederlands-Nederlands leren. ’t Slecht vel!

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 23 okt 2019 17:39

    Bart Eechout schrijft in De Morgen: “Dondert niet, gezegd is toch maar weer eens dat kunst in Vlaanderen een linkse hobby is.”
    Dondert niet! Ik kende dat niet, maar gratis Van Dale online wel:(informeel) het dondert niet het doet er niet toe.
    Het goegelt moeilijk, maar ik zou er niet van verschieten dat het een Hollandisme is. Wie kent het gebruik hiervan in VL?

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 23 nov 2019 12:45

    Hahaha, Georges, als ik “het dondert niet” opzoek voor .be-sites, krijg ik dit als eerste resultaat:
    https://www.demorgen.be/nieuws/tegenwind~bc2cc8bc/https://www.demorgen.be/nieuws/tegenwind~bc2cc8bc/
    Quod erat demonstrandum, zeggen ze dan in de wiskunde. Of voor de Limburgers, die blijkbaar nog aan de vroegere benaming kunnen vasthouden hebben: in de mathematiek.

    Toegevoegd door nthn op 23 nov 2019 13:51

    Er staat al een kat ‘hij’ van de vrt bij de voorbeelden, en nu doet De Morgen dat nog eens over: “Komt uw kat buiten? Dan overtreedt hij Europese regels” (Exclusief voor abonnees door Jasmijn Missler). En dan mag die Jasmijn Missler een NL zijn, De Morgen profileert zich toch als een VL kwaliteitskrant? En achter de betaalmuur wordt er toch kwaliteitsjournalistiek geleverd – gecheckt, gedubbelcheckt, geredactioneerd, nagzien, nagelezen… ? ’t Zal wel. Blind gekopieerd van de NL Trouw, ja.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 27 nov 2019 11:31

    Bedenking bij mijn vorige opmerking: Bij De Morgen zullen ze natuurlijk artikels uitwisselen met Trouw, daar is op zich niks mis mee. Dus ik kan me voorstellen dat er ook wel eens Vlaamse artikelen van De Morgen in Trouw verschijnen. Moest de titel dan zijn “Komt uw kat buiten? Dan overtreedt zij Europese regels”, dan vraag ik me af of Trouw deze titel zou aanpassen. De weddenschappen zijn nu open!

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 27 nov 2019 11:40

    Camps begint nu echt Campsjinees te schrijven:
    In de De Morgen: “In de coulissen vindt een guerrilla van kongsi’s plaats.”

    Kongsi, wa is da?
    gratis Van Dale online: kong·si (de; v(m); meervoud: kongsi’s) (Nederland)
    1 (geheime) vereniging; = kliek

    Ja, ’t was te verwachten, typisch Nederlands jargon in een Vlaamse kwaliteitskrant. Het woord stamt blijkbaar uit het Chinees en is al sinds oudsher via Nederlands-Indië een Noord-Nederlands woord.
    Maar in VL is het Campsjinees.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 28 nov 2019 08:26

    Aan de kust zijn katten ook allemaal mannelijk, dus als een journalist van daar afkomstig is kunt ge u ook aan ‘de kast – hij’ e.d.m. verwachten. Allez, alles dat geen vrouw is is daar mannelijk, en dat hoeft niet echt te verwonderen gezien dat hun lidwoordsysteem enkel het onbepaald lidwoord ‘e(n)’ kent, bijna volledig hetzelfde als ‘a(n)’ in het Engels, dus ge kunt het ze moeilijk kwalijk nemen. Holland ligt ook aan de kust, vandaar de gelijkenis.

    Toegevoegd door nthn op 28 nov 2019 09:03

    Op vrt.be: ‘Brussel plaatst 3.000 extra “fietsnietjes” waarvan 1.000 aan zebrapaden’

    Fietsnietje?
    Algemeen Nederlands Woordenboek: ((vooral) in Nederland, neologisme, fietsen): rechthoekig hekje van roestvrij staal waaraan een fiets bevestigd kan worden; fietsaanleunbeugel

    Dus eigenlijk een hollandisme. Anderzijds: Is er een alternatief Vlaams woord voor? Fietsenstalling? Maar dat kan vanalles zijn. Dus is het misschien fietsnietje bij gebrek aan beter.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 16 dec 2019 19:46

    Ik noem dat een fietshekken, en dat woord opzoeken levert nog een naam op: fietsbeugel. Dat blijkt dan nog eens zowel in NL als BE in gebruik te zijn, dus ‘fietsnietje’ is volstrekt overbodig. Geestig woord, dat wel.

    Toegevoegd door nthn op 16 dec 2019 20:17

    Ruud H. zei op tv ivm ‘winkelhieren’ dat ze, als het woord niet (meer) wordt gebruikt, der met de ‘chum’ overgaan. Ik neem aan dat hij een gom bedoelde.

    (Zijn uitspraak van het werkwoord ‘zijn’ klonk overigens verdacht veel gelijk het Hollands ‘zjij-jn’.)

    Fragment hier:
    https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/12/16/unizo-haalt-woord-van-het-jaar-binnen-winkelhieren/

    Toegevoegd door nthn op 17 dec 2019 22:56

    DS kopt vandaag: “‘CurieuzeNeuzen’ verhuizen voor schonere lucht”

    Propere lucht ziet er doorgaans ook schoon uit, maar wie zegt er nu ‘schone lucht’? Als zelfs de Taalunie via een omweg zegt dat ‘schoon’ in de betekenis ‘proper’ een hollandisme is, en zelfs uitdrukkelijk zegt dat ‘proper’ standaardtaal in België is…
    “Proper in de betekenis ‘rein, niet vuil’ behoort tot de standaardtaal in België. Het komt er zowel in gesproken als in geschreven taal veelvuldig voor. In de standaardtaal in het hele taalgebied kan in de plaats van proper het woord schoon gebruikt worden. In België is schoon minder gebruikelijk dan in Nederland.” (taaladvies.net)

    Toegevoegd door nthn op 19 dec 2019 21:30

    Elders hebben ze het bij DS over ‘dit keer’ – een puur hollandisme voor ‘deze keer’.

    Toegevoegd door nthn op 19 dec 2019 22:00

    Naar aanleiding van een uitgebreid en wetenschappelijk onderzoek ;) kunnen we concluderen dat alle Vlaamse kwaliteitsgazetten in hetzelfde bedje ziek zijn. Met uitzondering van – ere wie ere toekomt – de VRT.

    google2019______ “schone lucht”____ “propere lucht”*
    standard.be___________1360________________ 471
    demorgen.be___________ 711________________ 375
    vrt.be_________________ 80________________ 108
    knack.be______________ 187_________________ 60

    *de variant “proper lucht” komt in geen van de media voor.

    Nu is een verklaring misschien te zoeken in de titel die nthn aanhaalt: “‘CurieuzeNeuzen’ verhuizen voor schonere lucht”. De vergrotende trap schonere is gemakkelijker uit te spreken en heeft een ‘eenvoudiger’ ‘woordbeeld’ dan “properdere lucht”. De Vlaming zal dan ook eerder ‘properder lucht’ zeggen denk ik.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 20 dec 2019 06:44

    Een kus van de juffrouw voor u en een bank vooruit voor de VRT, of omgekeerd!

    Bij mij valt die doffe e op het einde van ‘properdere’ ook wel weg als het volgend woord met een medeklinker begint, maar dat is dan eerder omdat we doffe e’s – op uitzondering van de lidwoorden ‘een’ en ‘e’ na – weinig tot niet uitspreken, en niet omdat de verbuiging werkelijk zonder doffe e is. Die zgn. ‘alternatieve verbuiging’ (1) komt eigenlijk alleen maar voor ten oosten van de Schelde (en de Dender) en in een deel van het Waasland, daar zegt ge dus bv.:
    ‘proper lucht’ (uitgesproken: ‘proper lucht’)
    en ‘properder lucht’ (uitgesproken: ‘properder lucht’)
    Terwijl dat we ten westen zeggen:
    ‘propere lucht’ (uitgesproken: ‘proopr lucht’ – de ‘r’ op het eind wordt uitgesproken alsof er nog een klinker volgt, zonder dat de klinker effectief volgt)
    ‘properdere lucht’ (uitgesproken: ‘prooprdr lucht’ – idem)
    (Voor dat deel van het Waasland dat de alternatieve verbuiging hanteert geldt mijn opmerking over de uitspraak van de finale r niet, maar wel dat doffe e’s niet worden uitgesproken.)

    Zegt ge daar over ‘t water eigenlijk ’propere mensen’ of ‘proper mensen’? Ik dacht altijd het tweede, maar volgens (1) wordt die alternatieve verbuiging bij meervoudsvormen alleen gebruikt als er een klinker op volgt.

    (1) Zie http://www.vlaamsetaal.be/artikel/29/bijvoeglijke-naamwoorden#alternatieve-verbuiging

    Toegevoegd door nthn op 20 dec 2019 19:11

    Oeie, ik zat verkeerd te lezen, ge zegt dus wel degelijk ‘proper mensen’.

    Toegevoegd door nthn op 20 dec 2019 19:15

    “Om uw dolle bankhangavonden extra op te fleuren, serveert De Morgen u deze gloednieuwe Blijf in uw kot-gids.”

    Bankhangavonden? Dat zegt toch genen enkele Vlaming? En dat in combinatie met het Blijf in uw kot. Gelijk een tang op een varken, zeggen ze dan.

    “Om uw dolle gangbangavonden extra op te fleuren, serveert De Morgen u deze gloednieuwe Blijf in uw kot-gids.” Dat zou een Vlaming nog wel verstaan, mijn gedacht ;)

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 06 apr 2020 18:44

    Voeg een reactie toe

    Ingelogde gebruikers kunnen reacties aan deze definitie toevoegen.

    Log in

    Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

    Uw gebruikersnaam
    Uw geheime paswoord

    Hulp gezocht!
    Wil je graag meebouwen aan de taalatlas van de Nederlandse taal?
    Taalverhalen zoekt nieuwe vaste correspondenten voor haar mini taalonderzoekjes.

    Leer je Nederlands?
    NedBox.be is een gratis website om op een leuke manier Nederlands te oefenen, via tv-fragmenten en krantenartikels.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.