Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Omdat ik het Vlaams Woordenboek al enkele jaren niet meer kan onderhouden, wordt er gewerkt aan een nieuwe versie. Helpers zijn welkom in kanaal #vlaamswoordenboek op de Discord van Nerdland.

    Wijzigingen door de Bon

    1 2 3 ... 3837 | volgende pagina »

    betwisten
    (ww., betwistte, heeft betwist)

    (van wedstrijden gezegd) houden, spelen, (v. koers) rijden

    Frans disputer

    DS2010 afgewezen

    Er wordt aangenomen dat de eerste wielerkoers werd betwist op 31 mei 1868 in het parc te Saint-Cloud nabij Parijs.

    De bekermatch, welke zeer hardnekkig werd betwist, ging door op de weide achter het café.

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 13:15
    0 reactie(s)

    patatten, meer kunnen dan ~ eten
    (uitdr.)

    een knappe bol hebben, slim zijn

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: Meer kunnen als patatten eten, zeer slim zijn, Rutten (1890).

    De Leo, hij ziet er misschien niet zo uit, maar hij kan wel wat meer dan patatten eten alleen.

    Regio Antwerpse Kempen
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 13:12
    0 reactie(s)

    op een blauw steentje pissen
    (zegswijze)

    1) bedaren omdat men boos is of slecht gezind.
    2) beraden alvorens men tot een unaniem besluit komt.

    De uitdrukking zou van oorsprong uit Vlaanderen komen.

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: Op een blauw steentje pissen.
    - Tot iemand die gram is en tot bedaren moet komen, zegt men: pis op eenen blauwen steen, Schuermans (1865-1870).
    - Ze mogen eerst wel eens op een blauw steentje pissen, ze moeten zich eerst nog maar eens beraden (gehoord te Leiden). poëem

    home.planet.nl: pissen, in de uitdrukking op een blauw steentje pissen, tot iemand die gram is en tot bedaren moet komen, zegt men: pis op eenen blauwen steen, in Vlaanderen (1865-1870). || Ze mogen eerst wel eens op een blauw steentje pissen, ze moeten zich eerst nog maar eens beraden (Beets, 1914).

    1) Zijt ge nu nog altijd kwaad en slecht gezind? Seg, pist eens op een blauw steentje.

    2) Voor de planning van hun rondrit door het noorden van Kroatië, moeten ze maar eens eerst op een blauw steentje pissen.

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 12:53
    1 reactie(s)

    op een blauw steentje pissen
    (zegswijze)

    1) bedaren omdat men boos is of slecht gezind.
    2) beraden alvorens men tot een unaniem besluit komt.

    De uitdrukking zou van oorsprong uit Vlaanderen komen.

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: Op een blauw steentje pissen.
    - Tot iemand die gram is en tot bedaren moet komen, zegt men: pis op eenen blauwen steen, Schuermans (1865-1870).
    - Ze mogen eerst wel eens op een blauw steentje pissen, ze moeten zich eerst nog maar eens beraden (gehoord te Leiden). poëem

    home.planet.nl: pissen, in de uitdrukking op een blauw steentje pissen, tot iemand die gram is en tot bedaren moet komen, zegt men: pis op eenen blauwen steen, in Vlaanderen 1865-1870. || Ze mogen eerst wel eens op een blauw steentje pissen, ze moeten zich eerst nog maar eens beraden (Beets, 1914).

    1) Zijt ge nu nog altijd kwaad en slecht gezind? Seg, pist eens op een blauw steentje.

    2) Voor de planning van hun rondrit door het noorden van Kroatië, moeten ze maar eens eerst op een blauw steentje pissen.

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 12:52
    1 reactie(s)

    op een blauw steentje pissen
    (zegswijze)

    1) bedaren omdat men boos is of slecht gezind.
    2) beraden alvorens men tot een unaniem besluit komt.

    De uitdrukking zou van oorsprong uit Vlaanderen komen.

    Woordenboek der Nederlandsche Taal &
    http://home.planet.nl/~wortelei/woordenboek/pissen.html

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: Op een blauw steentje pissen.
    - Tot iemand die gram is en tot bedaren moet komen, zegt men: pis op eenen blauwen steen, Schuermans (1865-1870).
    - Ze mogen eerst wel eens op een blauw steentje pissen, ze moeten zich eerst nog maar eens beraden (gehoord te Leiden). poëem

    1) Zijt ge nu nog altijd kwaad en slecht gezind? Seg, pist eens op een blauw steentje.

    2) Voor de planning van hun rondrit door het noorden van Kroatië, moeten ze maar eens eerst op een blauw steentje pissen.

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 12:48
    1 reactie(s)

    stuik
    (de ~, (m.), ~en)

    - duikvlucht
    - duik

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: Van neerschietende vogels
    < In ’t Land van Waas.

    De stuik van sommige vogels is recht, dan vallen zij bijna gelijk een steen, Joos 1900-1904. (WNT)

    Regio Waasland
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 12:45
    0 reactie(s)

    was, in de ~
    (uitdr.)

    in de groei

    het werkwoord ‘wassen’ (en het daaruit afgeleid zelfstandig naamwoord ‘was’) is afkomstig van twee verschillende werkwoorden:

    Woordenboek der Nederlandsche Taal:
    Het groeien (als organisch proces); het toenemen in grootte (t.w. in lengte en omvang); groei.

    Van Dale: Vaak in de verbinding in den was (zijn e.d.). Is verouderd maar gewestelijk nog aangetroffen toep.

    vergelijk: was, zijn ~ verliezen; was, zijn ~ breken

    De 3 tienerzonen van mijn schoonzuster zijn volop in hunne was.

    Het paprikazaadje is uiteindelijk toch in de was geraakt.

    Stilaan komt dat plantje in de was.

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 12:43
    1 reactie(s)

    patatten, meer kunnen dan ~ eten
    (uitdr.)

    een knappe bol hebben, slim zijn

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: Meer kunnen als patatten eten, zeer slim zijn, Rutten (1890).

    De Leo, hij ziet er misschien niet zo ui, maar hij kan wel wat meer dan patatten eten alleen.

    Regio Antwerpse Kempen
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 12:40
    0 reactie(s)

    achternakomen
    (ww., kwam achterna, achternagekomen)

    te laat komen

    vgl achternakomertje

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: in Zuid-Nederland

    Wij waren al vertrokken en hij is pas uren achternagekomen.

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 12:40
    0 reactie(s)

    Engelse leenwoorden met korte a
    (uitspraak)

    De Noord-Nederlandse uitspraak van Engelse leenwoorden met een korte a, is een van de meest hardnekkige vormen van taalonderdanigheid van Vlaamse zogenaamde standaardtaalsprekers. Voor de overgrote meerderheid van de Vlamingen klinkt dit heel taalvreemd en toch houden bv. veel Vlaamse nieuwslezers zich koppig aan deze uitspraak.

    Een van de argumenten is dat deze uitspraak standaardtaal is. Nochtans geeft Van Dale aan de Vlamingen zonder problemen permissie om de standaard Belgisch-Nederlandse uitspraak te hanteren:
    ca·ra·van: kɛrəvɛn/, in België ook: /kɑrɑvɑn/ (opm: zeker ook /kɑrəvɑn/ in VL)
    flat: /flɛt/, in België ook: /flɑt/
    enz.

    Een ander argument is dat door de N-NL uitspraak de Engelse origine van het woord meer gerespecteerd wordt. Dat valt te betwijfelen, Engels:
    flat: /flăt/
    caravan: /kăr′ə-văn/
    tram: /trăm/

    Het grappige is dat sommige journalisten het zelf niet kunnen aanhouden:
    Overlaatst hoorde ik er een over ‘de /kɛrəvɛn/ op de /kɑmpɪŋ/’ waarbij hij de N-NL en de VL uitspraak mixte.
    En daarstraks hoorde ik op het nieuws over de ‘teksshift’, terwijl taks ontleend is aan het Fr. taxe en volgens VD gewoon als ‘taks’ uitgesproken moet worden.

    Zo’n toestanden leiden tot taalschizofrenie.

    Hieronder een oplijsting van de klassiekers. Diegene die er de langste zin mee kan vormen wint een prijs :)

    Ook talloze andere woorden die zowel in Nederland als in België (al dan niet in dezelfde betekenis) worden gebruikt, worden anders uitgesproken, zie daarvoor het lemma Vlaamse uitspraak.

    (alfabetisch)
    app (NL: ep) < applicatie
    backhand (NL: beckhend)
    bad bank (NL: bed benk) En een gewone bank dan?
    badge (NL: betsj)
    badminton (NL: betminten)
    big bang (NL: big beng)
    black (NL: blek)
    camping (NL: cemping)
    camper (NL: cemper; VL: mobilhome)
    caravan (NL: kerreven)
    cash (NL: cesh)
    clan (NL: clen)
    comeback (NL: comebeck)
    crack (NL: creck) (Hoe spreekt een vrt journalist over het vrt-programma de Canvascrack?)
    crash (NL: kresh)
    dancing (NL: dencing)
    Danny (NL: Denny)
    dashboard (NL: deshbord)
    fan (NL: fen)
    flat (NL: flet)
    flatscreen (NL: fletscreen)
    gangster (NL: gengster)
    glamour (NL: glemmer)
    grand slam (NL: grend slem)
    hacken (NL: hecken)
    impact (NL: impekt)
    jackpot (NL: jeckpot)
    Jack Nicholson (?)
    jack russell (NL: jeck russell)
    jam (NL: jem)
    jazz (NL: jezz)
    jerrycan (NL: dzjerriekèn)
    handicap (NL: hendiekep)
    Mac Donalds (NL: Mec Donalds)
    magazine (NL: meggezien)
    match (NL: metch)
    muziekband (NL: muziekbend)
    planning (NL: plenning) (maar wel plan!)
    plannen (NL: plennen)
    plastic (NL: plestic) — eigenlijk plastiek
    sandwich (NL: sendwitsj, doffe i) – Vlaamse uitspraak: santwisj, scherpe i
    scanner (NL: skenner)
    scrabble (NL: skrebbel)
    stand (NL: stend) – zie ook standen
    tank (NL: tenk) alle betekenissen
    tanken (NL: tenken)
    tennisracket (NL: tennisrecket)
    tram (NL: trem)
    wax (hier geeft VD voor iedereen de VL uitspraak van het Eng. woord: /wɑks/ ?!)

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door de Bon op 22 apr 2021 12:38
    36 reactie(s)
    1 2 3 ... 3837  |  volgende pagina »

    Developers gezocht!
    De code achter het Vlaams woordenboek heeft dringend een update nodig.
    Wil je deze website graag mee een nieuw leven geven? Ik zoek een team adoptieouders.
    Stuur me een e-mailtje als je wil helpen, merci!

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.