Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wijzigingen door nthn

    1 2 3 ... 302 | volgende pagina »

    Vlaamse volgorden
    (verzamellemma)

    In het Vlaams worden soms dezelfde woorden in een andere volgorde gebruikt vergeleken met het Nederlands. In dit lemma bewaren we een overzicht van deze voor Nederlanders omgekeerde woorden en uitdrukkingen. Verschillende van deze volgorden worden afgekeurd en afgeleerd louter en alleen omwille van het feit dat men ze in Nederland anders oplijst.

    Vlaanderen Nederland speciallekes & opmerkingen
    appelsien sinaasappel in het West-Vlaams worden (ook) vormen gebruikt met de Nederlandse volgorde, bv. ginappel, seenappel
    blad, steen, schaar (VL)
    schaar, steen, papier (Antw.-Brussel)
    steen, papier, schaar
    duimen en vingers aflekken vingers en duimen aflikken
    fauna en flora flora en fauna
    groenten en fruit fruit en groenten
    loontje komt om zijn boontje boontje komt om zijn loontje
    muskaatnoot nootmuskaat zie ook kruidnoot
    nko-arts
    neus-keel-oorarts
    kno-arts
    keel-neus-oorarts
    pief poef paf pief paf poef
    scha en schande, met ~ met schande en schade scha = scha((d)e), vgl. mede → mee, weder → weer, in stede → in stee, NL lade → la (schuif), …
    water en bloed zweten bloed en tranen zweten
    water, zweet en bloed bloed, zweet en tranen
    weeral alweer
    wetens en willens willens en wetens
    zeker en vast vast en zeker

    -

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 17:04
    5 reactie(s)

    Vlaamse volgorden
    (verzamellemma)

    In het Vlaams worden soms dezelfde woorden in een andere volgorde gebruikt vergeleken met het Nederlands. In dit lemma bewaren we een overzicht van deze voor Nederlanders omgekeerde woorden en uitdrukkingen. Verschillende van deze volgorden worden afgekeurd en afgeleerd louter en alleen omwille van het feit dat men ze in Nederland anders oplijst.

    Vlaanderen Nederland speciallekes & opmerkingen
    appelsien sinaasappel in het West-Vlaams worden (ook) vormen gebruikt met de Nederlandse volgorde, bv. ginappel, seenappel
    blad, steen, schaar (VL)
    schaar, steen, papier (Antw.-Brussel)
    steen, papier, schaar
    duimen en vingers aflekken vingers en duimen aflikken
    fauna en flora flora en fauna
    groenten en fruit fruit en groenten
    loontje komt om zijn boontje boontje komt om zijn loontje
    muskaatnoot nootmuskaat zie ook kruidnoot
    nko-arts (neus-keel-oorarts) kno-arts (keel-neus-oorarts)
    pief poef paf pief paf poef
    scha en schande, met ~ met schande en schade scha = scha((d)e), vgl. mede → mee, weder → weer, in stede → in stee, NL lade → la (schuif), …
    water en bloed zweten bloed en tranen zweten
    water, zweet en bloed bloed, zweet en tranen
    weeral alweer
    wetens en willens willens en wetens
    zeker en vast vast en zeker

    -

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 17:04
    5 reactie(s)

    West-Vlaams
    (het ~, geen mv.)

    De streektaal gesproken in West-Vlaanderen, die op vele vlakken (maar lang niet alle) zeer conservatief is gebleven waar de meeste andere (streek)talen ingrijpende veranderingen zijn ondergaan. Niettemin vertoont ze een duidelijke hechte verwantschap met de Zeeuwse, Oost-Vlaamse en Brabantse streektalen (en bijgevolg ook met het algemeen Vlaams) – van woordenschat tot uitdrukkingen tot grammatica tot uitspraak. De band met het Limburgs is verder te zoeken, maar toch hebben ook deze twee uitersten meer met mekaar gemeen dan met het Hollands – en dus het Standaardnederlands/ABN – van boven de Moerdijk. Gezien de geografische ligging zijn er wel enkele raakvlakken met het Hollands (men zegt o.a. ‘seenappel’ ipv ‘appelsien’) evenals andere aan de kust gelegen talen, zoals het Engels, Fries, de Scandinavische talen, en ook het Frans, die bv. in het Oost-Vlaams al ongehoord zijn.

    De taal wordt nog altijd vloeiend door alle lagen van de bevolking gesproken, maar is desondanks ook onderhevig aan zowel de taalzuivering als aan de neiging tot aanpassing aan de algemeen Vlaamse standaardtaal (doch dit laatste slechts in zeer beperkte mate – er is eerder sprake van een gelijktijdig gebruik van het West-Vlaams met West-Vlamingen als het algemeen Vlaams met andere Vlamingen).

    In se kan de taal onderverdeeld worden in twee grote dialectgroepen, de noordwestelijke (aan de kust en de grens met Frankrijk) en zuidoostelijke (aan de grens met Oost-Vlaanderen en Wallonië), maar op een eerder beperkt aantal verschillen in uitspraak en grammatica na is de taal intern bijzonder consistent.

    Net als het Limburgs wordt het West-Vlaams erkend in het zgn. ‘Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden’, maar wordt desondanks niet erkend door enige Belgische/Vlaamse overheidsinstantie, enerzijds omwille van uitvoerig gelobby door de Nederlandse Taalunie, anderzijds vanwege een vermeende Franstalige samenzwering die de Germaanse talen in Vlaanderen zou willen uitroeien en enkel een geünificeerd ‘néerlandais’ tegen die uitdaging zou opgewassen zijn (niettegenstaande het feit dat de eerste Franstalige die ‘le néerlandais’ beschouwt als iets anders dan onverstaanbaar en onverstaanbaar gebrabbel allicht nog geboren dient te worden). De pijnlijke ironie wilt dat nu net in het vermaledijde Frankrijk de regionale overheid het ‘Frans-Vlaams’ – een nog net iets conservatievere versie van het West-Vlaams (maar op zich eenvoudig tot de noordwestelijke dialectgroep en bijgevolg tot het West-Vlaams in het algemeen te rekenen) – erkent, met onder de oprichting van een bureau ter ondersteuning van de taal, en de subsidiëring van de Akademie voor Nuuze Vlaemsche Taele.

    De taal beschikt onder andere over heur eigen Wikipedia (met een aldaar ontwikkelde gestandaardiseerde spelling) en een eigen taalcode ‘vls’ (weliswaar zowel in historische als hedendaagse als taalkundige als geografische zin, vrij onterecht bestempeld als ‘Vlaams’).

    Wel dient opgemerkt te worden dat de voornaamste verschillen tussen het West-Vlaams en andere Vlaamse dialecten zich bevinden op vlak van uitspraak en woordenschat. Qua grammatica kent het West-Vlaams vrijwel geen eigenaardigheden die niet in die andere dialecten voorkomen.

    Et West-Vlams (of: West-Vloams) es de meest zuudwestelikke streektoale van ‘t Nederlands. Z’ es gesprookn in de provinsje West-Vloandern in België, in Frans-Vloandern in Vrankryk (“Fransch Vlaemsch”, oan ’t utstervn), en in ’t westn van Zeeuws-Vloandern in Olland. (https://vls.wikipedia.org/wiki/West-Vlams)

    https://www.ethnologue.com/language/vls

    Langue: La Région se met enfin au flamand (https://www.lavoixdunord.fr/347661/article/2018-03-30/la-region-se-met-enfin-au-flamand)

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 16:50
    7 reactie(s)

    Vlaamse volgorden
    (verzamellemma)

    In het Vlaams worden soms dezelfde woorden in een andere volgorde gebruikt vergeleken met het Nederlands. In dit lemma bewaren we een overzicht van deze voor Nederlanders omgekeerde uitdrukkingen. Verschillende van deze volgorden worden afgekeurd en afgeleerd louter en alleen omwille van het feit dat men ze in Nederland anders oplijst.

    Vlaanderen Nederland speciallekes & opmerkingen
    appelsien sinaasappel in het West-Vlaams worden (ook) vormen gebruikt met de Nederlandse volgorde, bv. ginappel, seenappel
    blad, steen, schaar (VL)
    schaar, steen, papier (Antw.-Brussel)
    steen, papier, schaar
    duimen en vingers aflekken vingers en duimen aflikken
    fauna en flora flora en fauna
    groenten en fruit fruit en groenten
    loontje komt om zijn boontje boontje komt om zijn loontje
    muskaatnoot nootmuskaat zie ook kruidnoot
    nko-arts (neus-keel-oorarts) kno-arts (keel-neus-oorarts)
    pief poef paf pief paf poef
    scha en schande, met ~ met schande en schade scha = scha((d)e), vgl. mede → mee, weder → weer, in stede → in stee, NL lade → la (schuif), …
    water en bloed zweten bloed en tranen zweten
    water, zweet en bloed bloed, zweet en tranen
    weeral alweer
    wetens en willens willens en wetens
    zeker en vast vast en zeker

    -

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 16:38
    5 reactie(s)

    muskaatnoot
    (de ~ (v.), -en)

    nootmuskaat, kruinoot

    Van Dale online: stofnaam, Belgisch-Nederlands, niet algemeen

    Nutmeg p1160003

    zie ook verzamellemma groenten en fruit; Vlaamse volgorden

    Er is geen muskaatnoot in de puree gedaan!

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 16:37
    0 reactie(s)

    appelsien
    (de ~ (v./m.), ~en)

    sinaasappel

    < Genoemd naar het land van herkomst: China (in de oudere vorm Sina, zoals in sinologie). Voor de vorming zijn bijv. nootmuskaat, appelgranat, appelen van oraignen (in plaats van resp. muskaatnoot, granaatappel en oranjeappel) te vergelijken. Eveneens door woordmetathese is dan ook de vorm sinaasappel ontstaan. (M. Philippa e.a.)

    soorten: persappelsien, eetappelsien, bloedappelsien

    zie ook appelsienpel; appelsiensap; appelsienkist, ginappel; verzamellemma groenten en fruit; Vlaamse volgorden

    Ambersweet oranges

    Als we deze appelsienen persen hebben we vers fruitsap.

    Appelsien, laat u zien!
    Pas maar op, of ik eet u op!

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 16:37
    12 reactie(s)

    Vlaamse volgorden
    (verzamellemma)

    In het Vlaams worden soms dezelfde woorden in een andere volgorde gebruikt vergeleken met het Nederlands. In dit lemma bewaren we een overzicht van deze voor Nederlanders omgekeerde uitdrukkingen. Verschillende van deze volgorden worden afgekeurd en afgeleerd louter en alleen omwille van het feit dat men ze in Nederland anders oplijst.

    Vlaanderen Nederland speciallekes & opmerkingen
    appelsien sinaasappel in het West-Vlaams worden (ook) vormen gebruikt met de Nederlandse volgorde, bv. ginappel, seenappel
    blad, steen, schaar (VL)
    schaar, steen, papier (Antw.-Brussel)
    steen, papier, schaar
    duimen en vingers aflekken vingers en duimen aflikken
    fauna en flora flora en fauna
    groenten en fruit fruit en groenten
    loontje komt om zijn boontje boontje komt om zijn loontje
    muskaatnoot nootmuskaat
    nko-arts (neus-keel-oorarts) kno-arts (keel-neus-oorarts)
    pief poef paf pief paf poef
    scha en schande, met ~ met schande en schade scha = scha((d)e), vgl. mede → mee, weder → weer, in stede → in stee, NL lade → la (schuif), …
    water en bloed zweten bloed en tranen zweten
    water, zweet en bloed bloed, zweet en tranen
    weeral alweer
    wetens en willens willens en wetens
    zeker en vast vast en zeker

    -

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 16:34
    5 reactie(s)

    ringmap
    (zn. v.; ~pen)

    kaft met ringen om geperforeerde documenten in te bewaren, classeur, farde

    NL: ringband, ordner

    Een zoekopdracht op Google maakt duidelijk dat het woord ringmap vooral in België wordt gebruikt. Als plaatjes zie ik ordners en… ringbanden? Misschien is ‘ringmap’ zo gek nog niet.(gidsvoorhetzuiden.nl)

    Dankzij de handige afscheurlijn (microperforatie) en perforatie voor ringmappen kunt u uw notities in uw Atomaschrift achteraf gemakkelijk opbergen in een ringmap.(atoma.be)

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 16:11
    1 reactie(s)

    stukken van mensen
    (onz. mv.)

    verschrikkelijk veel (kosten, moeten betalen)

    NL: een rib uit mijn/je/d’r/… lijf

    zie ook stukken van mensen kosten

    Fotograferen moet geen stukken van mensen kosten!

    Ik heb alle mogelijke lotions geprobeerd en betaalde stukken van mensen voor laserbehandelingen.

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 15:38
    2 reactie(s)

    berichtjes sturen
    (uitdr.)

    SN/NL: appen

    ook kortweg ‘sturen’
    of ’sms’en’ – ook wanneer SMS niet het medium is, maar het moet wel nog steeds via de gsm gaan

    Sinds dan me onze kleine ne gsm hen gegeven, zit hij constant met zijn vrienden berichtjes te sturen.

    Zeg tot sebiet he, ik stuur u nog wel als ik vertrek!

    Gans Vlaanderen
    Bewerking door nthn op 29 mei 2020 15:33
    3 reactie(s)
    1 2 3 ... 302  |  volgende pagina »

    Hulp gezocht!
    Wil je graag meebouwen aan de taalatlas van de Nederlandse taal?
    Taalverhalen zoekt nieuwe vaste correspondenten voor haar mini taalonderzoekjes.

    Leer je Nederlands?
    NedBox.be is een gratis website om op een leuke manier Nederlands te oefenen, via tv-fragmenten en krantenartikels.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.