Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    Recente toevoegingen

    De onderstaande definities zijn de laatst toegevoegde definities van Vlaamse termen in ons woordenboek. Deze lijst is ook beschikbaar als RSS Feed RSS

    #1

    blokvaren
    (zn. o.; geen mv)

    een regulering waarbij schepen gegroepeerd varen, naar analogie met blokrijden

    google2020: de enkele hits in .NL alle mbt BE

    Heel wat pleziervaarders uiten tegenwoordig hun ongenoegen over de huidige regeling voor het blokvaren op het kanaal Nieuwpoort-Plassendale. (bootaanboot.nl – 2014)

    Bootjes moeten blokvaren aan sluizen in West- en Oost-Vlaanderen door aanhoudende droogte (vrt.be – 2020)

    Op de Bovenschelde in Merelbeke moeten de schepen “blokvaren”. (gva.be – 2005)

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (29 mei 2020 19:55)

    Thumbs_up
    2

    #2

    berichtjes sturen
    (uitdr.)

    SN/NL: appen

    ook kortweg ‘sturen’
    of ’sms’en’ – ook wanneer SMS niet het medium is, maar het moet wel nog steeds via de gsm gaan

    Sinds dan me onze kleine ne gsm hen gegeven, zit hij constant met zijn vrienden berichtjes te sturen.

    Zeg tot sebiet he, ik stuur u nog wel als ik vertrek!

    3 reactie(s)
    Toegevoegd door nthn (29 mei 2020 15:33)

    Thumbs_up
    3

    #3

    lat
    (znw. de ~ (v.), ~ten)

    meetlat, liniaal

    Bij het woord lat denk ik niet meteen aan een lineaal. Ik denk nog eerder aan een bal tegen de lat en ik hou niet eens van voetbal. (Nederlandse over ‘lat’, gidsvoorhetzuiden.nl)

    > andere betekenissen van lat

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door nthn en laatst gewijzigd door nthn (29 mei 2020 15:22)

    Thumbs_up
    3

    #4

    pief, poef, paf en uw broek zakt af
    (uitdr.)

    aftelrijm

    zie ook pief poef paf

    Bij ons thuis zeiden we ‘pief poef paf en uw broek zakt af’, maar dat was misschien iets dat wij ervan maakten 🙂 (gidsvoorhetzuiden.nl)

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door nthn (29 mei 2020 14:56)

    Thumbs_up
    3

    #5

    pief, poef, paf en gij zijt af
    (uitdr.)

    aftelrijmpje

    zie ook pief poef paf

    Kan je niet pief poef paf en gij zijt af doen, want ’t is allebei schoon. (bouwinfo.be)

    Onder de piano lag een dode rat
    juffer mammezelleke heeft er op getrapt
    oei, zei dat ratteke,
    een stukske van mijn gatteke,
    pief poef paf en gij zijt af.
    (wreed-en-plezant.be)

    2 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door nthn (29 mei 2020 14:52)

    Thumbs_up
    2

    #6

    ringmap
    (zn. v.; ~pen)

    kaft met ringen om geperforeerde documenten in te bewaren, classeur, farde

    NL: ringband, ordner

    Een zoekopdracht op Google maakt duidelijk dat het woord ringmap vooral in België wordt gebruikt. Als plaatjes zie ik ordners en… ringbanden? Misschien is ‘ringmap’ zo gek nog niet.(gidsvoorhetzuiden.nl)

    Dankzij de handige afscheurlijn (microperforatie) en perforatie voor ringmappen kunt u uw notities in uw Atomaschrift achteraf gemakkelijk opbergen in een ringmap.(atoma.be)

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door nthn (29 mei 2020 16:11)

    Thumbs_up
    3

    #7

    b-weg
    (zn. m.; ~en)

    zie beeweg

    -

    3 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (29 mei 2020 17:18)

    Thumbs_up
    3

    #8

    sjibboletzinnen
    (verzamellemma)

    Wie wilt bewijzen dat hij (de uitspraak van) een dialect of dialectgroep onder de knie heeft, wordt door (andere) moedertaalsprekers onverbiddelijk getest aan de hand van een – dikwijls razendsnel uitgesproken – sjibboletzin, die men dan vlekkeloos moet kunnen nabootsen en/of er het gepast antwoord op geven. Deze zinnen kunnen ook gebruikt worden om de verschillen tussen het eigen dialect en dat van enkele dorpen verder in de verf te zetten.

    Ettalamoei? Dalammetoei attalamoeiéé. (Antwerpen)
    Mie hao kaa, Mie hao kaa, Mia hao braa kaa. (Limburg)
    t ee ’n rute uut ’t uus en ’t reint derin (West-Vlaanderen)
    ’k stoan mè men èène bèèn in e hèèle tèèle hèètevlèès en mè me klèène tèèn in de woaterstèèn mè zèèwoater (Oostende)

    historisch:
    schild en vriend

    3 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door nthn en laatst gewijzigd door de Bon (28 mei 2020 14:07)

    Thumbs_up
    5

    #9

    Vlaamse volgorden
    (verzamellemma)

    In het Vlaams worden soms dezelfde woorden in een andere volgorde gebruikt vergeleken met het Nederlands. In dit lemma bewaren we een overzicht van deze voor Nederlanders omgekeerde woorden en uitdrukkingen. Verschillende van deze volgorden worden afgekeurd en afgeleerd louter en alleen omwille van het feit dat men ze in Nederland anders oplijst.

    Vlaanderen Nederland speciallekes & opmerkingen
    appelsien sinaasappel in het West-Vlaams worden (ook) vormen gebruikt met de Nederlandse volgorde, bv. ginappel, seenappel
    blad, steen, schaar (VL)
    schaar, steen, papier (Antw.-Brussel)
    steen, papier, schaar
    duimen en vingers aflekken vingers en duimen aflikken
    fauna en flora flora en fauna
    groenten en fruit fruit en groenten
    loontje komt om zijn boontje boontje komt om zijn loontje
    muskaatnoot nootmuskaat zie ook kruidnoot
    nko-arts
    neus-keel-oorarts
    kno-arts
    keel-neus-oorarts
    pief poef paf pief paf poef
    scha en schande, met ~ met schande en schade scha = scha((d)e), vgl. mede → mee, weder → weer, in stede → in stee, NL lade → la (schuif), …
    water en bloed zweten bloed en tranen zweten
    water, zweet en bloed bloed, zweet en tranen
    weeral alweer
    wetens en willens willens en wetens
    zeker en vast vast en zeker

    -

    5 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door nthn en laatst gewijzigd door nthn (29 mei 2020 17:04)

    Thumbs_up
    5

    #10

    nko-arts
    (znw. de ~ (m.), ~en)

    neus-keel-oorarts = neus-, keel-, en oorarts

    dikwijls kortweg “de neus-keel-oor”

    NL: kno-arts = keel-neus-oorarts = keel-, neus-, en oorarts

    zie ook verzamellemma geneeskunde; Vlaamse volgorden

    Meiren moe ’k naar de kliniek op controle bij de neus keel oor, ma tegen de noen zijn ’k normaal wel al terug thuis.

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door nthn (27 mei 2020 18:35)

    Thumbs_up
    5

    #11

    ons
    (vnw)

    onze (bij vrouwelijke en meervoudige woorden)

    taaltelefoon.be: Het bezittelijk voornaamwoord ons krijgt de vorm onze als het bij een de-woord of een meervoudig woord staat.(…) Bij een enkelvoudig het-woord is ons de correcte vorm.

    ongebruikelijk in West-Vlaanderen

    Ons vrienden voelden zich “bevrijd”. (Louis van Dievel – vrt.be)

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door nthn (27 mei 2020 14:57)

    Thumbs_up
    4

    #12

    onthardingsaannemer
    (zn. m.; ~s)

    neologisme: aannemer die erop toeziet dat de bodem bij wegen- en infrastructuurwerken onthard wordt, niet verhard dus

    Gent stelt “onthardingsaannemer” aan tegen droogte: “Elk jaar tot 15 procent minder verharding” (vrt.be)

    In Gent zal een onthardingsaannemer ervoor moeten zorgen dat het regenwater minder snel in de riolering terecht komt en beter in de bodem opgevangen wordt. (twnews.be)

    3 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (26 mei 2020 14:48)

    Thumbs_up
    4

    #13

    geet
    (znw. de ~ (v.), ~en)

    geit, zowel de soort als het vrouwtje

    ook nog in Oost-Vlaanderen

    uitspraak met scherplange e, dus klinkt meestal als giëte/giëde (O-Vl), gjeete (W-Vl), geite (kust)

    ’k stoan mè men èène bèèn in e hèèle tèèle hèètevlèès en mè me klèène tèèn in de woaterstèèn mè zèèwoater. (Oostendse spotrijm)

    Echte gêetn of geweune gêetn (Capra) zyn e geslacht van eevnhoevigen uut de familie van de holhôornigen, woarin dan oek de antiloopn, runders en schoapn zittn. (vls.wikipedia.org)

    3 reactie(s)
    Toegevoegd door nthn (26 mei 2020 12:09)

    Thumbs_up
    5

    #14

    kleen
    (bnw. kleender, kleenst)

    klein

    uitspraak met scherplange e, dus klinkt meestal als kljeen(e) (W-Vl), klein(e) (kust)

    zie ook kleens, van ~ af; kleinder

    Krabbn eetn plantn, worms, schelpbêestn, zêesterren, klêne vissn, andere klêne bêestjes en surtout oas. (vls.wikipedia.org)

    1 reactie(s)
    Toegevoegd door nthn (26 mei 2020 12:09)

    Thumbs_up
    5

    #15

    domsteen
    (de ~ (m.), -stenen)

    (eertijds) Elk van de (afgeronde) beschermingsstenen aan weerszijden van een inrijpoort waartegen de dom van een karren- of wagenwiel kon afschampen bij het binnenrijden.

    Het eerste lid verklaart wellicht het ontstaan van het synoniem lomperik.

    Lokale uitspraak: doemsteen (sleept.), mv. doemsteen (stoott.)

    Ge ziet nog dek van die doemsteen, gemeenlijk van blauwe steen, aan de poorten van oude herenhuizen.

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door petrik en laatst gewijzigd door petrik (25 mei 2020 12:37)

    Thumbs_up
    5

    #16

    choquant
    (bw.)

    choquerend (shockerend)

    Het is choquant dat Tobback deze halve waarheden aanhaalt om journalisten de les te spellen. (apache.be)

    Het gemak waarmee oudere mensen van hun vrijheid beroofd worden en opgesloten worden, vind ik bijzonder choquant. (demorgen.be)

    ‘Laten we zeggen: het was bij de eerste aanblik nogal choquant.’ (nieuwsblad.be)

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (25 mei 2020 10:01)

    Thumbs_up
    5

    #17

    Zwarte baron
    (bijnaam)

    “Baron Benoît Marie Ghislain Martin Marcel Patrice de Bonvoisin (Etterbeek, 14 maart 1939) is een zakenman en een voormalig Belgisch politicus.(…) Zijn naam werd gelieerd aan die van personen uit de extreemrechtse milieus (…) Hij ondervond hierbij controle vanwege de Staatsveiligheid. Aan De Bonvoisin kleefde stilaan de bijnaam van Zwarte Baron.”

    zie ook lijst Belgische bijnamen

    ‘Zwarte baron’ Benoît de Bonvoisin sleept Universiteit Gent voor rechter (demorgen.be)

    Baron Benoît de Bonvoisin, alias de Zwarte Baron, is in dit gezelschap allicht het meest beruchte personage. (bendevannijvel.com)

    Na negentien jaar maakt het hof van beroep in Bergen een einde aan de affaire-Bonvoisin. Een gesprek met ‘de Zwarte Baron’. (knack.be)

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (23 mei 2020 09:10)

    Thumbs_up
    5

    #18

    beet
    (znw. de ~ (v.), ~en)

    SN/NL: biet

    uitspraak met scherplange e, dus klinkt meestal als biët (O-Vl, Antw, Vl-Br, Limb), bjeete (W-Vl), bète (kust)

    zie ook verzamellemma groenten en fruit

    Mijne kozijn mag geen rode beten (mogen). Ze smaken naar èèrde, zegt hij.

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door nthn (22 mei 2020 22:55)

    Thumbs_up
    4

    #19

    emer
    (znw. de ~ (m.), ~s)

    SN/NL: emmer

    uitspraak met scherplange e, dus klinkt meestal als iëmer (O-Vl, Antw, Vl-Br, Limb), jimmer (W-Vl), èmer (kust)

    in West-Vlaanderen worden onder meer ook seule en aker gebruikt

    - Ja lap, ’t zit e gat in ons dak, zet der maar rap nen eemer onder.
    - Ik zeg altijd: beter e gat in ons dak, as een dak in ons gat, mijn gedacht!

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door nthn (22 mei 2020 22:45)

    Thumbs_up
    5

    #20

    blussen, het stof ~

    zie stof, het ~ blussen

    -

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (22 mei 2020 13:12)

    Thumbs_up
    6

    Meer ...

    Hulp gezocht!
    Wil je graag meebouwen aan de taalatlas van de Nederlandse taal?
    Taalverhalen zoekt nieuwe vaste correspondenten voor haar mini taalonderzoekjes.

    Leer je Nederlands?
    NedBox.be is een gratis website om op een leuke manier Nederlands te oefenen, via tv-fragmenten en krantenartikels.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.